गोपनीयता धोरण

संस्था वापरकर्त्यांकडून पुढील दोन प्रकारची माहिती संकलित करते:

'शैक्षणिक भारत' संकलित माहितीचा वापर पुढील प्रयोजनांसाठी करते:

• शैक्षणिक सेवा-पुरवठा: वापरकर्त्यांना नवीन लेख, परीक्षांचे वेळापत्रक व शिष्यवृत्तीविषयक सूचना यथावेळी उपलब्ध करून देणे.
• वैयक्तिकृत अनुभव: वापरकर्त्यांच्या अभिरुचीनुसार आशयात आवश्यक ते फेरबदल करणे.
• तात्काळ सूचना-यंत्रणा: संस्था स्वतःच्या स्वामित्वाच्या तंत्रज्ञानाचा वापर करते. नवीन लेख प्रकाशित झाल्यावर वापरकर्त्यांना त्वरित अधिसूचना पाठविण्यासाठी ही यंत्रणा कार्यान्वित होते. यामध्ये तृतीय पक्षाचा कोणताही हस्तक्षेप नसल्याने वापरकर्त्यांची माहिती अधिक सुरक्षित राहते.
• संकेतस्थळ-विश्लेषण: कोणत्या विषयावर अधिक वाचक आहेत हे जाणून घेऊन त्या विषयावर अधिक माहितीपूर्ण लेखनिर्मिती करणे.

संस्था आपली सेवा निःशुल्क ठेवण्यासाठी तृतीय-पक्ष जाहिरात सेवेचा वापर करते. सदर सेवा पुढील तत्त्वांनुसार कार्यरत असते:

• लक्ष्यित जाहिराती: जाहिरात-सेवा पुरवठादार व त्यांचे भागीदार यांच्याकडून वापरकर्त्याने 'शैक्षणिक भारत' तसेच अन्य संकेतस्थळांना दिलेल्या भेटींच्या आधारे संगणकीय-पाऊलखुणा वापरून लक्ष्यित जाहिराती दाखविल्या जातात.
• संगणकीय-पाऊलखुणा व्यवस्थापन: वापरकर्ता आपल्या संगणक-अभिलेखाच्या प्रणाली-सुविधांमधून सर्व संगणकीय-पाऊलखुणा नाकारू शकतो. मात्र, असे केल्याने संकेतस्थळाच्या काही सुविधांच्या अनुभवावर परिणाम होऊ शकतो.
• जाहिरात नियंत्रण: वापरकर्ता जाहिरात-सेवा पुरवठादाराच्या प्रणाली-सुविधांमध्ये जाऊन वैयक्तिकृत जाहिराती बंद करू शकतो.

संस्था आपल्या तांत्रिक पायाभूत सुविधांची विशेष दक्षता घेते:

• सर्व्हर व संचयन: वापरकर्त्यांची माहिती संस्थेच्या स्वतःच्या सर्व्हरवर व संचयन-व्यवस्थापन प्रणालीत साठविली जाते. बाह्य संगणकीय-मेघ सेवांवर अवलंबून न राहता स्वतःच्या संरचनेत माहिती ठेवण्यास संस्था प्राधान्य देते.
• स्थानिक साठवणूक: संस्था वापरकर्त्यांची खाते-नोंदणी घेत नाही. त्याऐवजी, वापरकर्त्यांच्या अभिरुची (उदा. अक्षर-आकार किंवा श्यामपट आराखडा) लक्षात ठेवण्यासाठी संगणक-अभिलेखाच्या स्थानिक साठवणुकीचा वापर केला जातो. हा तपशील संस्थेच्या सर्व्हरवर नसून केवळ वापरकर्त्याच्या उपकरणातच साठविला जातो.
• माहिती-गुप्तीकरण: संवेदनशील माहितीच्या संप्रेषणावेळी सुरक्षित संकेतन-पद्धतीचा वापर केला जातो.

भारत सरकारच्या विद्यमान विधिविधानांनुसार 'शैक्षणिक भारत' प्रत्येक वाचकाच्या अधिकारांचा आदर करते:

• सहमती व तिचा वापर: वापरकर्त्याची माहिती केवळ त्यांच्या स्पष्ट संमतीनेच (उदा. वृत्तपत्र-अभिदान) वापरली जाईल.
• माहिती-प्राप्तीचा अधिकार: वापरकर्ता कोणत्याही वेळी संस्थेस विनंती करून संस्थेकडे अभिलिखित असलेली स्वतःची माहिती पाहू शकतात.
• माहिती-दुरुस्तीचा अधिकार: नाव किंवा विद्युत-डाक पत्त्यात काही त्रुटी असल्यास वापरकर्ता ती दुरुस्त करवून घेऊ शकतात.
• माहिती-विलोपनाचा अधिकार: वापरकर्त्यास वृत्तपत्र-अभिदान रद्द करावयाचे असल्यास ते 'अभिदान-रद्दीकरण' करू शकतात. त्यानंतर संस्था वापरकर्त्यांचा तपशील संचयन-व्यवस्थापन प्रणालीतून ३० दिवसांच्या आत संपूर्णपणे नष्ट करेल.

'शैक्षणिक भारत' या संकेतस्थळावरील आशय सर्व वयोगटांसाठी उपलब्ध असला तरी संस्था अठरा वर्षांखालील कोणत्याही व्यक्तीकडून वैयक्तिक माहिती जाणीवपूर्वक संकलित करत नाही.

• पालकांनी व पालनकर्त्यांनी आपल्या पाल्यांच्या आंतरजाल वापरावर देखरेख ठेवावी, असे संस्था नम्रपणे सुचविते.
• एखाद्या अल्पवयीन व्यक्तीची माहिती संस्थेकडे चुकून प्राप्त झाल्याचे निदर्शनास आल्यास संस्था ती विनाविलंब नष्ट करण्यास बांधील आहे.

संस्थेच्या लेखांमध्ये संदर्भ-सूत्र म्हणून शासकीय संकेतस्थळे अथवा अन्य शैक्षणिक संस्थांचे दुवे असू शकतात. त्या संकेतस्थळांचे स्वतंत्र गोपनीयता धोरण असते. वापरकर्त्याने 'शैक्षणिक भारत' सोडून अन्य संकेतस्थळावर प्रवेश केल्यास या धोरणाची लागूता तिथे समाप्त होते.

वापरकर्त्यास माहितीच्या गोपनीयतेबाबत काही शंका असल्यास अथवा तक्रार नोंदवावयाची असल्यास संस्थेचे तक्रार निवारण अधिकारी उपलब्ध आहेत:

प्राप्त तक्रारीची दखल घेऊन बहात्तर तासांच्या आत प्रतिसाद देण्यास संस्था वचनबद्ध आहे.

तंत्रज्ञान व विधिविधानांमधील बदलांनुसार संस्था या धोरणात वेळोवेळी सुधारणा करण्याचा अधिकार राखून ठेवते. कोणतीही महत्त्वपूर्ण सुधारणा झाल्यास संस्था संकेतस्थळावर अधिसूचना प्रसिद्ध करून वापरकर्त्यांना सूचित करेल. या पृष्ठावर नमूद 'अंतिम सुधारणा' तारखेवरून वापरकर्ते अद्यतनांची खातरजमा करू शकतात.

'शैक्षणिक भारत' चा वापर करून वापरकर्ता केवळ ज्ञानसंपादन करत नाही, तर एका सुरक्षित डिजिटल परिसंस्थेचा भागीदार बनतो. वापरकर्त्यांनी संस्थेवर ठेवलेल्या विश्वासाचे रक्षण करण्यासाठी संस्था सदैव कटिबद्ध आहे.